Hockey en lijfstraf in verleden met elkaar verbonden

Hockey en lijfstraf in verleden met elkaar verbonden

Op ons fotoblog staan ook berichten over hockey.

Gegrondvest in traditie

Op veel Engelse kostscholen was hockey belangrijk.

Op veel Engelse kostscholen was hockey belangrijk.

Hockey is één van de sporten die een belangrijke rol innamen op de traditionele kostscholen voor de besten. Vooral in het lente-trimester domineerde hockey het sportleven op scholen als Eton. Omdat dit al honderden jaren zo is en omdat gedurende die periode lijfstraf een normaal onderdeel op deze kostscholen was, is ook hockey met lijfstraf geassocieerd. De vrijdag was daarvoor speciaal gereserveerd.

Op Eton College, de meest vooraanstaande kostschool voor jongens in Engeland, gebeurde dat tot 1964 met een roe op de blote billen. Dat gebeurde in het openbaar in de bibliotheek. Het is wel voorgekomen dat de Head Master 80 jongens op één dag in het openbaar met de roe gaf. In 1964 werd de roe vervangen door een rietje (cane). Jongens die gestraft werden kregen in beslotenheid een caning, maar nog wel steeds op de blote billen. Vanaf 1970 mochten de jongens hun broek aanhouden. Vanaf 1980 werd lijfstraf op Eton minder gebruiikt tot het in 1984 voor het laatst werd toegepast.

In de periode van 1800 tot 1950 werd dit voorbeeld van de meest prestigeuze school door veel Engelse kostscholen nagevolgd, met hier en daar een accentverschil. Dat gold zowel voor kostscholen voor jongens als voor meisjes. Wel of niet christelijk, het basisidee was dat overtredingen gestraft moesten worden en dat gebeurde over het algemeen op de billen. De gedachte dat een pak op de billen nadelig zou kunnen zijn bestond eigenlijk niet.

Juist voor meisjes werden gehoorzaamheid en deugdzaamheid als belangrijk gewaardeerd en juist bij meisjes was straf op de billen de geëigende manier om dat te bereiken, ongeacht de leeftijd. Meestal werd de straf op de onderbroek gegeven, waarbij de achterflappen opzij werden gebogen zodat de billen vrijkwamen. In een wat verder verleden was het niet ongewoon dat meisjes tot en met de laatste klas, dus tot hun achttiende, bij overtredingen van de regels direct over de knie werden gelegd en op hun blote billen straf kregen.

Na 1950 werd het gebruik van lijfstraf op de billen steeds minder en uiteindelijk afgeschaft. Sommige scholen zijn echter zo lang mogelijk doorgegaan tot het niet meer mocht.

De strenge sportdocent

Bij de hockeytraining werd wel eens straf gegeven.

Bij de hockeytraining werd wel eens straf gegeven.

Als het op sport aankwam, was voor meisjes meestal minder te kiezen als voor jongens. Als buitensport hadden de scholen vaak hockey als één van de weinige mogelijkheden. Zoals wel vaker zijn juist de docenten op het gebied van lichamelijke oefening het meest bereid om fysiek straf te geven.

Er zijn veel verhalen op forums van herinneringen aan strenge docenten op kostscholen die voor relatieve kleinigheden de aan hun zorgen toevertrouwde meisjes een lesje wilde leren.

Hoe preuts de Victoriaanse tijd ook was, het was ook een tijd dat eigenlijk iedereen het erover eens was dat er maar één manier was om een meisje of een jonge vrouw te straffen, en dat was op haar blote billen. Een ondeugend meisje ging over de knie voor een pak op haar blote billen, of moest krom staan voor rietje of roe. Dit was hetzelfde voor alle sociale klassen. Of je nu een meisje in huishoudelijke dienst was of een dochter was van goede komaf. Of je nu als vrouw in het leger zat of als verpleegster werkt in een ziekenhuis. Zelfs voor de prinses aan het hof gold: als je straf had verdiend kreeg je dat op je blote billen. Dat gold dus ook zeker voor de kostscholen, waar er bovendien nog weinig sociale controle was en de docenten de vrije hand hadden.

In vrijwel alle herinneringen waren de sportdocenten dan de ergste. Voor de uitblinkers en degenen die de lieveling waren van de docent of coach viel het wel mee. Veel meisjes (en jongens trouwens ook) hebben minder prettige herinneringen aan de sportlessen vroeger op school. Het was rechtlijnig “wie niet horen wil moet maar voelen”. De coach liet er geen misverstand over bestaan dat sport een fysieke bezigheid was. In een cultuur waar straf op de (blote) billen de norm is, was het voor de meisjes tijdens de hockeytraining duidelijk dat de coach maar heel weinig aanleiding nodig had om één of meerdere meisjes rode billen te bezorgen.

Deel van het schoolleven

Voor kostschoolmeisjes was hockey een belangrijk deel van het leven.

Voor kostschoolmeisjes was hockey een belangrijk deel van het leven.

In de traditie van de kostscholen is teamsport belangrijk. Het belang ligt dan niet in het feit dat het een aangenaam tijdverdrijf is, maar in wat er geleerd kan worden. Naast speltechniek, tacktiek en uithoudingsvermogen gaat het dan om meer mentale zaken. Doorzettingsvermogen, inzet, teamgeest, wil om te winnen en sportiviteit. Niet te vergeten: zelfbeheersing. In het heetst van de strijd je zelfbeheersing verliezen is misschien begrijpelijk maar ‘not done’, zeker niet binnen de Engelse traditie. Menig meisje dat ‘per ongeluk’ een tegenspeelster een lel met een stick verkocht heeft daarvoor moeten boeten. In zo’n situatie ging de driftkop meestal direct over de knie.

De voorliefde voor hockey als sportbeoefening, educatief middel en vrijetijdsbesteding voor (kost-)schoolmeisjes, werd door de Engelsen ook naar hun kolonies gebracht. In landen als India en Pakistan werd hockey zodoende een vooraanstaande sport. Er zijn op fora herinneringen te vinden van meisjes die vroeger op school aan hockey hadden gedaan en waarbij lijfstraf op de billen met de hand of een rietje regelmatig voorkwam.

Voldoening na succes

Door goede voorbereiding zijn mooie resultaten te bereiken.

Door goede voorbereiding zijn mooie resultaten te bereiken.

Sport is niet alleen een fysieke aangelegenheid, maar ook een emotionele. Dat laatste geld al voor de toeschouwers en de fans, laat staan voor de spelers zelf.

Sport zonder bevlogenheid, verbintenis en emotie is saai en dood.

Het geldt aan de positieve en aan de negatieve kant, het winnen en verliezen. De korte en lange termijn is belangrijk. De korte termijn: een wedstrijd. Iedere wedstrijd moet een winnaar en een verliezer hebben, Als het laatste fluitsignaal gekonken heeft is er één team dat juicht en het andere treurt. Maar dat went en waarschijnlijk vlakken die emoties af. De lange termijn: het seizoen. Kampioen worden, promoveren of degraderen. Dat is waar het allemaal om draait. Onderweg kom je dan natuurlijk de hoogtepunten tegen. De speciale, veelbetekenende wedstrijden die je niet mag verliezen. De moment waarop gescoord moet worden. En dat gebeurt. Of niet.

De voldoening die je, samen met je team, kunt hebben als het goed gegaan is liggen vaak vlakbij de teleurstelling dat het niet gelukt is. Het is altijd zuur als het misgaat terwijl dat relatief eenvoudig was om te voorkomen. Achteraf terugkijken en elkaar de schuld geven heeft geen zin. Je goed voorbereiden helpt meer. Straf helpt daarbij. Misschien geen populaire gedachte, maar wel een feit.

Stel je voor dat het op cruciale moment misgaat op onderdelen waarbij van te voren gesteld is: “als je dat doet krijg je straf”. Een eenvoudig voorbeeld: sticks. Het zou kunnen zijn dat een meisje vaak onnadenkend is en de bal toch probeert te spelen terwijl hij te hoog is. De beste manier om te voorkomen dat ze dit doet is als ze weet dat ze daar straf voor krijgt en dat wellicht in het verleden ook een paar keer daadwerkelijk meegemaakt heeft. Alle andere mogelijkheden zijn niet meer dan een slap aftreksel hiervan. Voor meiden is de beste straf nou eenmaal een pak op de billen.

Een hecht team

Strakke discipline leidt tot een hecht team.

Strakke discipline leidt tot een hecht team.

Het leuke van een teamsport is dat je het in een team doet. Een team is wat anders dan een groepje mensen die op hetzelfde moment met hetzelfde bezig is. Het hebben van een gemeenschappelijk doel en de bereidheid om voor elkaar en dat doel offers te brengen is een belangrijk ingrediënt voor de ontwikkeling van een krachtig team. Er moet een intensief gevoel zijn van “het gaat niet om mij, maar om ons en ons doel”.

Teambuilding kan door veel activiteiten en spelletjes worden bevorderd. Er zijn echter twee factoren die het meeste bijdragen, en het gebruik van ouderwetse straf kan daar veel positiefs aan toevoegen:

  1. bedreigingen en ellende van buitenaf
  2. een goede teamorganisatie

Als een team samen voor beproevingen heeft gestaan en deze heeft overwonnen, is dat een herinnering die voor altijd zal blijven. Mensen die aan survival trainingen hebben, militairen, etc, ze weten het allemaal: er is niets wat zo hecht een team smeed als door een dal gaan en samen pijn leiden. Een goede coach kan voor een team eenzelfde rol vervullen. Dat lukt niet door één van de teamleden te zijn, maar juist door er duidelijk boven te staan. De zelfgekozen externe bedreiging te zijn.

Heel veel meiden die succesvol zijn in sport hebben herinneringen aan bepaalde trainers. De beste trainers waren niet degenen die met alle winden meebogen, maar degenen die streng, duidelijk en met oog voor de realiteit optraden. Op het moment dat zo’n trainer van oeroude methoden kan gebruiken om oeroude krachten in meiden te mobiliseren, wordt het alleen maar beter. Ook vroeger is er nog nooit een hockeymeisje of een team dood gegaan omdat ze voor straf op hun billen kregen. Maar het had wel indrukkend veel effect! Uiteraard moet het team het willen (dat is tegenwoordig wel een vereiste) en de coach het kunnen (en dat is niet voor iedereen weggelegd). Wat je ervoor terugkrijgt is de investering en de korte momenten van pijn meer dan waard.

Solidariteit en consequenties

Soms is straf een logische remedie.

Soms is straf een logische remedie.

In sport gaat het niet om trainingen en wedstrijden alleen, er moet ook veel georganiseerd en afgestemd worden. Van bardienst, afmeldingen en aflastingen, invallers regelen tot het organiseren van traningen en activiteiten en het opruimen na afloop van de activiteiten.

Het is zeer irriterend en slecht voor de teambuiding als teamleden hier geen rekening mee houden, bijvoorbeeld door zich niet af te melden of in verband met de regen maar niet op een training te verschijnen. Dit is voor degenen die wél verschijnen frustrerend en bovendien is de training nog eens minder waardevol geworden ook. Het wordt daardoor eenvoudiger om een volgende keer ook weg te blijven. Een negatieve ontwikkeling.

Een logisch remedie is heldere afspraken en heldere consequenties. Straf dus. Een team waarin de leden weten dat te laat afmelden of zonder goede reden niet verschijnen op een training not done is, is automatisch sterker, hechter en beter geoefend. De wetenschap dat je vervelende straf krijgt als je het toch doet is een eenvoudige manier om dit te bewerkstelligen. Dit moet je uiteraard samen als team en met de instemming van iedereen afspreken. Historisch gezien is dan een pak op de billen de beste straf.

Nederland Hockeyland

Er zijn periodes dat het Nederlandse vrouwenhockey heel goed presteert.

Er zijn periodes dat het Nederlandse vrouwenhockey heel goed presteert.

Nederland is absoluut een topland als het gaat om hockey. Hoewel de mannen ook verdienstelijk presteren, zijn het vooral de vrouwen die internationaal veel respect hebben.

In 2006 behaalden ze goud op het wereldkampioenschap in Madrid, in 2008 goud op de Olympische spelen in Peking en in 2009 goud op het Europees kampioenschap in Amstelveen. Maar daarna wordt het stiller. Grote successen blijven vooralsnog uit, tot de Olympische spelen van 2012. Het feit dat alle leden van dat team samen een tattoo als herinnering hebben laten zetten, geeft aan dat deze meiden ook wel tegen een beetje pijn konden.

Nederlands dameshockey heeft een traditie van ongewoon zijn. Waar andere toplanden doorgaan met oefenen tot je erbij neervalt, heeft het Nederlandse team een sfeer van openheid, brutaliteit en ogenschijnlijke rommeligheid.

Een voorbeeld is het inzetten van de sportpsycholoog Rico Schuijers, die zich richt op het bereiken van een ideale prestatie toestand. Ook volgens Rico is hard trainen essentieel, met name trainen op dingen die je niet goed kunt. In aanvulling daarop gaat het vooral om de mentale toestand. Het maken van de punten die tellen op momenten dat het er cruciaal toe doet.

Ook als het een beetje pijn doet

De bereidheid om een beetje pijn te accepteren is belangrijk voor succes.

De bereidheid om een beetje pijn te accepteren is belangrijk voor succes.

In de topperiode was er bereidheid om out of the box te denken, ook als het even een beetje pijn doet. Een voorbeeld was dat de hockeymeisjes in China na wedstrijden en trainingen 10 minuten in ijswater moesten zitten om sneller te herstellen van de enorme hitte en hoge luchtvochtigheid. Dat doet echt pijn, maar het werkte.

Een stelling van Marc Lammers is dat je niet elke verandering zelf moet aanbrengen, maar dat het helpt om er een autoriteit van buitenaf bij te halen.

Als goede resultaten uitblijven is er ruimte voor verbetering. Gezien de bereidheid (in ieder geval: in het verleden) om ongewone dingen toe te passen, gezien de waardering voor een autoriteit van buitenaf en gezien de bereidheid om een beetje pijn voor het goede doel te accepteren) is het zeker te hopen dat de hockeymeiden de durf hebben om ouderwetse straf in de trainingsaanpak te integreren. Juist bij sterke, levenslustige en zelfverzekerde meiden kan de mogelijkheid en de realiteit van een stevig pak op de billen net het cruciale verschil forceren. Dat is maar al te vaak in het verleden gebleken.